Kısaca: Dünyanın en ünlü faili meçhul cinayetleri arasında Londra'daki Whitechapel cinayetleri, ABD'deki Villisca cinayetleri, Bavyera'daki Hinterkaifeck çiftliği, Liverpool'daki Julia Wallace davası, Los Angeles'taki Kara Dalya davası ve Kuzey Kaliforniya'daki Zodyak cinayetleri yer alır. Her biri başka bir nedenle kapanmadı: delilin azlığı, teorilerin fazlalığı ya da olay yerinde ilk saatlerde yapılan hatalar.
Kitap kulübünün aylık buluşmasında Arda, Zodyak'ın gazetelere gönderdiği şifreli mektupları anlatan bir bölüm getirdi. Çaylar soğuyana kadar masadaki herkes bir teori öne sürdü, ama hiçbiri diğerinden daha fazla kanıta dayanmıyordu. Faili meçhul cinayetleri yaşatan şey tam da bu: bilinenlerle cevap arasında kalan boşluk.
Öne çıkanlar
- Faili meçhul, işleyeni tespit edilemeyen suç demektir; ünlü örneklerin çoğu modern adli bilimden önceki dönemlere aittir.
- Bir dava, bilinen olgular birden fazla açıklamaya eşit derecede uyduğunda açık kalır.
- Kurbanlar gerçek insanlardı; bu davaları konuşmanın saygılı yolu belgelenmiş olgulardan ayrılmamaktır.
- Kurgusal faili meçhul oyunları aynı düşünme biçimini, cevabı gerçekten olan bir hikâye üzerinde denemeni sağlar.
Dünyanın en ünlü faili meçhul cinayetleri hangileri?
En ünlü faili meçhul cinayetler, iyi belgelenmiş bir kaydı kimsenin kapatamadığı bir soruyla birleştiren davalardır. Aşağıdaki altı dava bugün hâlâ dünya çapında tartışılıyor.
| Dava | Yer | Zaman | Neden hâlâ açık |
|---|---|---|---|
| Whitechapel cinayetleri | Londra, İngiltere | 1888 | "Karındeşen Jack" diye anılan failin kimliği hiç belirlenemedi. |
| Villisca cinayetleri | Villisca, Iowa, ABD | 1912 | Tek bir evde sekiz kişi öldü; sonraki yargılama mahkûmiyetsiz bitti. |
| Hinterkaifeck | Bavyera, Almanya | 1922 | Uzak bir çiftlikte altı kişi öldürüldü; kimse suçlanmadı. |
| Julia Wallace davası | Liverpool, İngiltere | 1931 | Kocasının mahkûmiyeti temyizde bozuldu, başka kimse yargılanmadı. |
| Kara Dalya | Los Angeles, ABD | 1947 | Elizabeth Short'un ölümü pek çok sahte itirafa yol açtı ama dava açılmadı. |
| Zodyak cinayetleri | Kuzey Kaliforniya, ABD | 1960'ların sonu | Fail gazetelere şifreli mektuplar gönderdi ama kimliği hiç belirlenmedi. |
Bu cinayetler neden çözülemedi?
Bu davaların hiçbiri çözülemedi, çünkü elde kalan deliller aynı anda birkaç yönü işaret ediyor.
Whitechapel cinayetleri: şüpheli çok, delil az
Whitechapel cinayetleri, deliller şüpheli listesini hiç daraltamadığı için açık kaldı. Dönemin polisinin elinde parmak izi kaydı yoktu ve kalabalık Doğu Londra sokaklarında geceyi nerede geçirdiğini kanıtlayamayan sayısız insan vardı. Basına failin adıyla imzalanmış mektuplar ulaştı, ama tarihçiler bunların çoğunun gerçek olduğundan şüphe ediyor.
Villisca ve Hinterkaifeck: korunamayan olay yerleri
İki davada da olay yeri, düzgünce incelenemeden bozuldu. Villisca'da cesetler bulunduktan sonra meraklı kasabalılar evin içinde dolaştı. Hinterkaifeck'te ise kurbanlar ancak birkaç gün sonra fark edildi. Bu şekilde kaybolan bir iz, sonradan geri getirilemez.
Julia Wallace davası: tek parçası eksik bir yapboz
Wallace davası, mantığı neredeyse bir romandan çıkmış gibi durduğu için ünlüdür. Cinayetten önceki akşam biri bir satranç kulübünü arayıp William Wallace'a Liverpool'da bir adreste "Qualtrough" adlı birini ziyaret etmesini söyleyen bir mesaj bıraktı; o adresin var olmadığı anlaşıldı. Wallace adresi ararken karısı evde öldürüldü. Wallace mahkûm edildi, sonra temyizde serbest bırakıldı. Aramanın bir tuzak mı yoksa kendi kurgusu mu olduğu hâlâ tartışılıyor.
Kara Dalya ve Zodyak: fazla ilgi
Yoğun kamuoyu ilgisi iki davayı da kolaylaştırmadı, tersine zorlaştırdı. Kara Dalya davasında gelen her sahte itiraf, soruşturmacıların zamanını aldı. Zodyak ise gazetelere şifreli mesajlar yolladı; bunlardan "340 şifresi" diye bilinen mesaj ancak 2020'de amatör şifre çözücüler tarafından çözüldü ve içinden bir isim çıkmadı.
İnsanlar faili meçhul cinayetlere neden bu kadar ilgi duyar?
İnsanlar faili meçhul cinayetlere ilgi duyar, çünkü açık bir soru okuru dedektif koltuğuna oturtur. Zaman çizelgesi, sebepler ve çelişkiler masada durur ve zihin o boşluğu kapatmak ister; Agatha Christie okurlarını katili erkenden tahmin etmeye iten dürtü de aynıdır.
Öte yandan bunlar gerçek insanlardı ve cevapsız kalmak adaletsiz hissettirir. İyi bir sohbet belgelenmiş olgulara yakın durur, kurbanları birer karakter gibi ele almaz.
Faili meçhul bir davayı kendin nasıl çözmeyi deneyebilirsin?
Faili meçhul dava çözmeyi, her ipucunun adil olduğu ve tek bir doğru cevabın bulunduğu kurgusal davalarda deneyebilirsin. Yazdırılabilir faili meçhul dosyalarımız uydurma karakterlerle yazılmış, belgelerle dolu bir kutu halinde gelen ücretli oyunlardır; 1-6 oyuncuyla oynanır ve her biri 2-3 saat sürer. Online başlamak istersen Son Perde polis raporu, olay yeri ve dört şüphelisiyle ücretsiz bir davadır. Yöntem için dedektif gibi düşünmek yazımıza göz at.
Sık sorulan sorular
Faili meçhul ne demek?
Faili meçhul, işleyeni bilinmeyen ya da tespit edilemeyen suç demektir; dava dosyası açık kalır ama sorumlu kişi yargılanmamıştır.
Dünyanın en ünlü faili meçhul cinayeti hangisi?
Dünyanın en ünlü faili meçhul cinayeti olarak çoğunlukla 1888'de Londra'da işlenen ve "Karındeşen Jack" adıyla anılan Whitechapel cinayetleri gösterilir; failin kimliği hiç belirlenemedi.
Zodyak katili yakalandı mı?
Hayır, Zodyak katili resmi olarak hiç teşhis edilmedi ve mahkûm edilmedi. Yıllar içinde çeşitli kişiler kamuoyunda şüpheli gösterildi, ama hiçbiri hakkında mahkemede kanıtlanmış bir dava olmadı.
Eski cinayet davaları neden zor çözülür?
Eski cinayet davaları zor çözülür, çünkü deliller çoğu zaman hiç toplanmamış, özensiz saklanmış ya da zamanla kaybolmuştur.
Faili meçhul bir dava yıllar sonra çözülebilir mi?
Evet, saklanan deliller yeni yöntemlerle incelendiğinde ya da yeni bir tanık ortaya çıktığında bir dava onlarca yıl sonra bile çözülebilir.